Hver tapaši į bixi Ólafs Ólafssonar og annarra slķkra?

Ég sé aš margir misskilja ešli og afleišingar hinna żmsu ógegnsęju fjįrmįlagjörninga sem leka śt śr FME, skilanefndum og endurskošunarstofum žessa dagana.

Žaš er greinilegt aš alls kyns "krókódķlar" voru ķ gangi sem gengu m.a. śt į aš kaupa hlutabréf og meira aš segja skuldabréf gegn lįnum og vešum ķ bréfunum sjįlfum.  Bankarnir voru žarna ķ raun aš fjįrmagna sjįlfa sig, og halda uppi hlutabréfaverši og jafnvel eiginfjįrhlutfalli.  Allt frekar sóšalegt, og augljós einkenni sjśkdómsins ķ hagkerfinu og višskiptalķfinu (en hvar var FME? į golfvellinum?)

Misskilningur nśmer 1 er aš žetta bix bitni beinlķnis į rķkissjóši eša öllum almenningi.  Bixiš bitnar į (almennum) hluthöfum og kröfuhöfum gömlu bankanna, og žeir gętu hugsanlega įtt gildar skašabótakröfur į žrotabśin, fyrrverandi lykilstjórnendur og jafnvel stęrstu eigendur ef žeim var hyglaš į kostnaš minni hluthafa.  Žaš er hins vegar óžarfi aš óttast aš rķkissjóšur eša almenningur sitji uppi meš reikninginn, hann er ķ žrotabśum bankanna og rķkiš ber ekki įbyrgš į žeim. (Icesave Landsbankans er undantekningin, žar skiptir mįli fyrir almenning aš žrotabśiš eigi sem mest upp ķ innlįnin.  En Kaupžing og Glitnir er sem betur fer önnur saga.)

Misskilningur nśmer 2 er aš bankarnir hafi hruniš śt af svona krókódķlum og svindliprettum.  Svoleišis lagaš er vitaskuld sķst til bóta, en hagfręšingar (m.a. Willem Buiter, Annie Sibert, og Robert Wade) eru sammįla um aš ķslenska bankakerfiš hefši hruniš hvort sem er - jafnvel žótt ekkert svindl eša svķnarķ vęri, og jafnvel žótt engin erlend krķsa hefši komiš til.  Bankarnir voru of stórir, peningamįlastjórnin of slök, gjaldmišillinn of lķtill, og Sešlabankinn of óburšugur - hruniš var óumflżjanlegt žegar af žessum sökum.

Sem sagt: fókusinn į višskiptalegu įbyrgšina mį ekki valda žvķ aš pólitķska og embęttislega įbyrgšin falli ķ skuggann; žar liggur ekki sķst rót vandans.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Flosi Kristjįnsson

Var rétt ķ žessu aš ljśka fyrstu yfirferš į grein eftir Niall Ferguson:

 http://www.niallferguson.com/site/FERG/Templates/ArticleItem.aspx?pageid=202

Žar koma fram sjónarmiš įlķk žeim sem žś setur fram ķ pistli žķnum. Žaš er nįttśrlega freistandi aš skella sér nišur į einföld, boršleggjandi svör viš žeim mörgu spurningum sem upp koma ķ kjölfar bankahrunsins.

Žaš hjįlpar ekki, aš žeir ašilar sem einkum erum bendlašir viš óhreint mjöl, hafa veriš śr hófi stórkarlalegir og borist į. Ergo: žeir hljóta aš hafa stoliš peningunum fyrir žotunni, žyrlunni, Eltoni og svo framvegis.

Žaš mį ekki gleyma žvķ aš viš gengumst inn į žaš meš samningnum um EES, aš leyfa hér aukiš frjįlsręši, žar meš tališ ķ flęši fjįrmagns. Žaš var żmislegt hęgt aš gera ķ framhaldi af žeim nżju reglum, sem ekki var hęgt įšur. Kannski hafa menn ekki einu sinni įttaš sig į žvķ öllu. Regluverkiš og eftirlitskerfiš sem sett var upp hér heima held ég aš hafi alls ekki haft burši til aš takast į viš hinar nżju kringumstęšur. Žar er stór hluti vandans.

Flosi Kristjįnsson, 19.1.2009 kl. 23:47

2 Smįmynd: Vilhjįlmur Žorsteinsson

Ég hjó nefnilega eftir žvķ aš nafni minn Bjarnason sagši ķ Kastljósi ķ kvöld eitthvaš į žį leiš aš allt bankakerfi lżšveldisins hryndi ekki įn žess aš eitthvaš misjafnt lęgi žar aš baki.  Ég er aš velta žvķ fyrir mér hvort nafni telji žį aš kerfiš hafi beinlķnis hruniš vegna svindls.  Žaš held ég aš standist engan veginn og vęri röng greining į įstandinu, sem aftur gęti leitt til rangra įkvaršana ķ uppbyggingu nżs fjįrmįlakerfis.

Vilhjįlmur Žorsteinsson, 20.1.2009 kl. 00:16

3 Smįmynd: Einar Karl

Sęll Vilhjįlmur.

Mér finnst žś strjśka krókódķlunum full mjśkum höndum. Bixiš ķ "misskilningi nr 1" var jś til žess aš gert aš auka sżndarveršmęti bankanna, til aš halda uppi vešhęfni og žannig var hęgt aš fį meira og meira lįnaš, sem gerši hruniš svo mikiš sem raun bar vitni. Nś žarf aš endurfjįrmagna bankanna til aš veita okkur žegnunum ešlilega višskiptabankažjónustu og endurfjįrmagna Sešlabankann, sem bśiš ķ raun og veru aš ryksuga alla peninga śr. Žetta bitnar beinlķnis į rķkinu og skattgreišendum.

Einar Karl, 20.1.2009 kl. 00:20

4 Smįmynd: Vilhjįlmur Žorsteinsson

Nja, ekki rugla saman hlutabréfaverši bankanna og getu žeirra til śtlįna, sem ręšst fyrst og fremst af vigtušu eigin fé (CAD).  Žetta bix hefur sįralķtil įhrif į CADiš.  Ég er nóta bene ennžį aš hugsa mig ķ gegn um žaš hvaš žaš žżšir aš kśnnar bankans fįi lįnaš til aš kaupa skuldabréf bankans af markaši į hįlfvirši, eins og Mogginn var aš slį upp ķ morgun.  Eigin skuldabréf eru alltaf dregin frį ķ CAD, lķka žótt kśnnar eigi žau ef žau eru veš fyrir lįni.

Endurfjįrmögnun nżju bankanna er ķ formi eigin fjįr sem lagt er inn ķ žį og gufar ekki upp (vonandi!), ž.e. er įfram eign rķkisins žótt óbein sé.

En vissulega tapaši Sešlabankinn, og ašrir sem lįnušu bönkunum eša įttu hlutafé ķ žeim, eins og ég minnist į ķ fęrslunni.

Vilhjįlmur Žorsteinsson, 20.1.2009 kl. 00:39

5 Smįmynd: Vilhjįlmur Žorsteinsson

Flosi, var aš klįra grein Niall Fergusons.  Hśn er gefur góša yfirsżn um bakgrunn og orsakir fjįrmįlakreppunnar, og óhętt aš męla meš henni.

Hugsanlega er žęgilegra aš lesa hana į vef Vanity Fair:

http://www.vanityfair.com/politics/features/2008/12/banks200812?currentPage=1

Vilhjįlmur Žorsteinsson, 20.1.2009 kl. 01:20

6 Smįmynd: Hólmfrķšur Bjarnadóttir

Žakka žér Vilhjįlmur fyrir aš śtskżra žetta į svona einfaldan hįtt. Žaš er eins meš žetta og margt annaš.

Žaš žarf įkvešiš ęšruleysi (rólega og yfirvegaša skošun) til aš greina orsakir vandans. 

Hólmfrķšur Bjarnadóttir, 20.1.2009 kl. 07:01

7 Smįmynd: Žórhallur Kristjįnsson

Ķ sambandi viš misskilning nśmer 1 žį lįnaši Sešlabanki Ķslands Kaupžing 75 milljarša rétt fyrir fall meš veši ķ dönskum banka. Nś hefur veršiš į danska bankanum falliš žaš mikiš aš tugir milljaršar eru glatašir.

Mér sżnist žetta 75 milljarša lįn hafa fariš ķ einhverskonar bix stjórnenda.

Lįniš frį Sešlabankanum lendir į skattgreišendum žannig aš žetta er ekki alveg rétt hjį žér.

http://www.vb.is/frett/1/48120/

Žórhallur Kristjįnsson, 20.1.2009 kl. 08:31

8 Smįmynd: Offari

Ég er į žvķ aš svindliš eigi stóran žįtt ķ žvķ hvernig hęgt var aš vešsetja eigur annara langt umfram greišslugetu.

Offari, 20.1.2009 kl. 10:49

9 Smįmynd: Vilhjįlmur Žorsteinsson

Sešlabankalįnin hefšu tapast hvort sem er, af žvķ aš bankinn hefši falliš hvort sem er.  Kannski hefši lausaféš dugaš žeim eitthvaš lengur, en śtlįnagęšin hefšu fellt žį ekki seinna en nśna, um og eftir įramót.

Meš žvķ aš rżna ķ Moggafréttirnar sżnist mér aš Kaupžing hafi veriš komiš ķ žann gķr aš lįna višskiptavinum til aš kaupa eigin skuldabréf og skuldatryggingar į markaši.  Žaš er hęgt aš sjį hvaš stjórnendurnir voru aš spį: žeir voru aš reyna aš skapa eftirspurn og hękka verš į skuldabréfum bankans og skuldatryggingum, en verš hvors tveggja benti til yfirvofandi gjaldžrots.  Žetta var eins og fjįrhęttuspilari aš taka sķšustu peningana og leggja į rautt ķ rśllettu.  Vešmįliš veikti bankann og hrašaši hruni, en ef žróunin hefši fyrir kraftaverk snśist viš hefši oršiš góšur įvinningur (a.m.k. fyrir višskiptavinina)!

Vilhjįlmur Žorsteinsson, 20.1.2009 kl. 11:35

10 Smįmynd: corvus corax

Žaš er ljóst aš stóržjófnašur var framinn ķ bönkunum til aš borga hégómalegan flottręfilshįttinn, einkažotur, snekkjur, sumarhallir, bķlaflota, fįrįnlega óhóflegar veislur og sķšast en ekki sķst sveitajaršir žar sem hęgt vęri aš hrekja įbśendur burtu til aš flottręfilshyskiš hefši nógu rśmt um sig. Žjófar, stórglępamenn og skķtapakk!

corvus corax, 20.1.2009 kl. 12:25

11 identicon

Įn žess aš vilja flękja žetta um of, en ef komiš er meš hlutafé svo dęmi sé tekiš og žaš fęrt til bókar sem eign, en skilar sér sķšan ekki ķ kassann og fyrirtękiš fer sķšan į hausinn, hver er staša kröfuhafa viš žęr ašstęšur?

Og hver er staša markašarins žegar fyrirtęki "bętir" viš hlutafé sitt meš žvķ aš lįna kaupanda hlutabréfana nįnast aš fullu?

Žetta er kannski "off topic" en flaug žetta ķ hug svona į mešan ég hleyp śt til aš taka žįtt ķ frišsömum mótmęlum dagsins. Góšar stundir.

Toni (IP-tala skrįš) 20.1.2009 kl. 13:44

12 Smįmynd: Vilhjįlmur Žorsteinsson

Toni, hlutaféš sem hans hįtign Al Thani "keypti" var ekki nżtt hlutafé ķ bankanum heldur var žaš "keypt" af hluthöfum sem fyrir voru.  Nafni minn Bjarnason ruglaši žessu lķka saman ķ Kastljósi ķ gęr.  En ég er ekki aš verja žessa višskiptahętti, aušvitaš var gengiš allt of langt ķ žvķ ķ bönkunum aš fjįrmagna eigin hlutabréf.  Ekki af žvķ aš žaš vęri beinlķnis ólöglegt heldur af žvķ aš žaš jók įhęttuna ķ rekstrinum og gerši bankana of nęma fyrir eigin hlutabréfaverši.

Vilhjįlmur Žorsteinsson, 20.1.2009 kl. 15:47

13 Smįmynd: Vilhjįlmur Žorsteinsson

"Tilraunir forhertra manna til aš koma eign sinni yfir sem mest fé" er įgętis skilgreining į kapķtalisma (frjįlsu markašshagkerfi), gęti jafnvel įtt heima ķ oršabók.

Vilhjįlmur Žorsteinsson, 20.1.2009 kl. 15:49

14 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Gott innlegg ķ žessa umręšu, Vilhjįlmur.  Stęrsti vandinn viš umręšuna um žetta mįl og önnur tengd Kaupžingi, aš žaš vantar allt gegnsęi.  ESB gaf śt tilskipun um gegnsęi ķ fjįrmįlavišskiptum, s.k. MiFID tilskipun.  Ég veit um mešalstóran breskan banka sem setti 4-5 mannįra vinnu ķ aš innleiša žessa tilskipun.  Ég efast um aš ķslenskir bankar hafi sett meira en nokkra mannmįnuši ķ sķna innleišingu.  Hvort žaš sé įstęšan eša ekki, žį vantar gegnsęi ķ allt of marga fjįrmįlagjörninga, sem tengjast Kaupžingi.  Mįl eftir mįl koma upp žar sem erfitt er aš įtta sig į žvķ hvaš geršist.  Aftur og aftur tengjast aflandsreikningar og aflandseignarhaldsfélög inn ķ slķk mįl.  Mér finnst žaš gott aš Ólafur hafi višurkennt aš hann į peninga ķ aflandsfélagi ķ skattaparadķs.  Nś žarf hann bara aš gera grein fyrir žvķ hvort žessi félög hafi veriš gefin upp til skatts hér į landi.

Ég er ekki ķ afstöšu, frekar en flestir ašrir landsmenn, aš taka afstöšu til žess hvort eitthvaš ólöglegt hafi įtt sér staš ķ višskiptum tengdum Kaupžingi.  Ég held raunar aš flest hafi veriš löglegt.  Hugsanlega er eitthvaš į mörkum žess aš vera sišlegt.  Notašar voru alls konar flękjur og žaš er žaš sem veldur tortryggni.  Hvers vegna allar žessar flękjur?  Af hverju žurftu peningarnir til prinsins aš fara ķ gegnum tvö eša žrjś önnur félög įšur en žeir komust ķ hendur prinsinum svo hann gęti keypt bréfin?  Žaš er žetta sem veldur tortryggni og reiši.

Marinó G. Njįlsson, 20.1.2009 kl. 17:09

15 Smįmynd: Vilhjįlmur Žorsteinsson

Marinó, sumir žessara gjörninga eru flóknar afleišur sem eru aš koma blašamönnum og almenningi fyrir sjónir ķ fyrsta sinn og žęr eru ekki alltaf śtskżršar meš skiljanlegum hętti.  Ég hef reyndar lķka velt žvķ fyrir mér hvort žaš sé öruggt aš skilanefndir og FME skilji žessa samninga; mišaš viš oršalag lekanna žį mętti halda aš menn vęru į köflum nett ringlašir.  Žaš er t.d. eitthvaš bogiš viš fréttaflutning Morgunblašsins ķ morgun af 50 milljónum dollara sem Al-Thani įtti aš hafa fengiš sem "fyrirframgreiddan hagnaš" af einhverjum samningi sem įtti ekki aš geta skilaš tapi.  Svoleišis samningar eru bara til ķ einhyrningalandi, žannig aš annaš hvort var klįr fjįrdrįttur į feršinni - og žį ętti aš hafa veriš brugšist viš žvķ prontó - eša žaš sem mér finnst lķklegra, einhver aš misskilja eitthvaš.

Vilhjįlmur Žorsteinsson, 20.1.2009 kl. 20:48

16 Smįmynd: Anna Benkovic Mikaelsdóttir

Takk Vilhjįlmur aftur!...og aftur!

Er ekki ljóst aš nafni Vilmundur Gylfason męlti lög er hann sagši "löglegt, en sišlaust"?

Anna Benkovic Mikaelsdóttir, 20.1.2009 kl. 22:19

17 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Anna, žaš er nś munur į Vilhjįlmi og Vilmundi.  En fyrir utan žaš, aš ég held aš barįtta Vilmundar fyrir  žrķskiptingu valdsins verši aš lokum arfleifš hans.  Žingręša hans frį 1982 sem spiluš var ķ śtvarpinu ķ gęr, var nįttśrulega tęr snilld.  Ég į hana til ķ bókinni hans Jóns Orms Halldórssonar um Vilmund "Löglegt, en sišlaust" og žarf endilega aš lesa hana betur.

Marinó G. Njįlsson, 20.1.2009 kl. 22:38

18 Smįmynd: Kristjįn Žór Gunnarsson

Hefši Sešlabankinn lįnaš Kaupžing 75 miljarša rétt fyrir fall bankans ef hann hefši vitaš af öllum " įstarbréfunum " ? Vešin žóttu trygg žegar lįniš var veitt en hefši žaš ekki breytt töluveršu ķ įkvaršanatöku Sešlabankans ef allar stašreyndir hefšu legiš į boršinu ? Śtgįfa " įstarbréfa " bankanna minna į peninga-kešjubréfin sem gengu um meš reglulegu millibili į įrum įšur. Žeir einir gįtu hagnast sem voru fyrstir ķ kešjunni.

Kristjįn Žór Gunnarsson, 20.1.2009 kl. 23:24

19 Smįmynd: Vilhjįlmur Žorsteinsson

Kristjįn, žaš vissu allir af "įstarbréfunum" ķ skuldabréfabransanum, žar į mešal Sešlabankinn.  Sagan segir meira aš segja aš žetta hnyttna nafn sé frį Davķš komiš, frį žvķ löngu fyrir hrun.  Žaš var umręša ķ gangi į sķnum tķma um aš herša reglur til aš draga śr žessum vešlįnum (gera žau eilķtiš erfišari/kostnašarsamari fyrir bankana) og mig minnir aš žaš hafi veriš gert.  En prinsippiš var lįtiš standa óhreyft.

Vilhjįlmur Žorsteinsson, 20.1.2009 kl. 23:34

20 Smįmynd: Kristjįn Žór Gunnarsson

Žetta nafn held ég aš hafi fyrst komiš fram hjį Davķš ķ Kastljós žęttinum fręga eftir aš rķkiš tók yfir 75% af Glitni. Žaš er eflaust rétt aš allir ķ " bransanum " hafi vitaš af " įstarbréfum " ķ skuldabréfabransanum. Hitt er annaš; var nokkur meš heildaryfirsżn yfir umfangiš og tengslin viš hluthafa/starfsmenn ?

Kristjįn Žór Gunnarsson, 20.1.2009 kl. 23:52

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband