Hvaš er hęgt aš gera og hvaš ekki?

Eitt af žvķ sem ég hef tekiš eftir ķ umręšu um hin żmsu mįlefni undanfariš er hversu óljósa mynd margir viršast hafa af valdheimildum stjórnvalda.  Eša meš öšrum oršum, hvar mörkin liggja milli žess sem stjórnvöld mega og geta gert, og žess sem žau mega ekki og geta ekki gert.  Žessi mörk eru mjög, mjög mikilvęg.  Sś stašreynd aš žau eru til, og aš žau eru žar sem žau eru, er samandregin nišurstaša margra alda og jafnvel įržśsunda tilraunastarfsemi meš stjórnskipulag, lżšręšisformiš og vernd mannréttinda.

Um daginn fór fréttamašur Rķkissjónvarpsins ķ bęinn og spurši fólk hvort žaš hefši lesiš stjórnarskrįna og vissi hvaš stęši ķ henni.  Fęstir višmęlendur svörušu žvķ jįtandi.  Ef sś óvķsindalega könnun vęri marktęk fyrir heildina, vęri žar kannski komin skżringin į žvķ aš of margir viršast styšja alls kyns ašgeršir sem eru utan ramma ešlilegra valdheimilda stjórnvalda ķ žróušu lżšręšisrķki.

Skošum ašeins betur žaš sem kalla mį ramma stjórnarskrįrinnar og lżšręšishefšarinnar:

Rammi stjórnarskrįrinnar

Blįi ramminn tįknar hér stjórnarskrįna og hornsteina lżšręšisins.  Ég merkti inn fjóra af žessum hornsteinum, en žeir eru fleiri.  Hér eru žaš réttarrķkiš (aš stjórnvöld fari ętķš aš lögum og reglum og megi ekkert gera nema žaš sem lög heimila); gildi samninga (aš frjįlsa, löglega samninga beri aš efna); bann viš afturvirkni (aš įkvaršanir sem eru löglegar og teknar ķ góšri trś verši ekki sķšar geršar ólöglegar); og eignarréttur (aš ekki sé heimilt aš taka eign af manni meš valdi, nema ķ almannažįgu og fullar bętur komi fyrir).

Gręnu kślurnar tįkna įkvaršanir sem stjórnvöldum er heimilt aš taka; žęr eru innan ramma stjórnarskrįr og hefša lżšręšis og mannréttinda.

Raušu kślurnar standa fyrir alls kyns įkvaršanir og rįšstafanir sem mönnum gętu dottiš ķ hug, og eru vissulega oft freistandi - sérstaklega į įlagstķmum.  En bitur reynsla og lęrdómar aldanna og įržśsundanna hafa sżnt aš slķkar "raušar" įkvaršanir eru ekki góšar; žęr į ekki aš taka og žęr mį ekki taka.  Hversu freistandi sem žęr kunna aš vera.  Og žaš er einmitt į įlagstķmum sem žaš kemur ķ ljós hvort menn meina eitthvaš meš stjórnarskrį, réttarrķki og hornsteinum lżšręšis.  (Žegar allt leikur ķ lyndi er aušvelt aš setja upp sparisvipinn, žvķ žį kostar žaš ekki neitt.)

Afleišingar žess aš taka "raušar" įkvaršanir eru żmis konar, og bęši beinar og óbeinar.  Žęr beinu blasa ķ flestum tilvikum viš, en žęr óbeinu leyna į sér.  Žar er sś afleišing verst aš žegar menn hafa einu sinni brotiš rammann - sem er ętķš réttlętt meš einhvers konar "neyšarrétti" eša "sérstökum kringumstęšum" - žį brestur traustiš į aš žaš verši ekki gert aftur og endurtekiš.  Eitt horn molnar undan lżšręšisrķkinu og undirstöšur žess veikjast snögglega.  Žaš hefur svo nżjar afleišingar, sem auka meinta "neyš" og kalla į nż višbrögš - og įšur en menn vita af er lżšręšiš horfiš og mannréttindin fyrir bķ.  Žį sjį menn - of seint - aš betur hefši veriš heima setiš en af staš fariš.  Žetta hefur sagan ķtrekaš kennt okkur.

Höfum žetta ķ huga į komandi vetri.  Žaš žarf sterk bein til aš standast freistingarnar, ķ žįgu lżšręšisins.  En lżšręšiš er hvorki sjįlfgefiš né ókeypis.  Aš halda žaš er hęttulegur misskilningur.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Veistu žaš , eftir žvķ sem fleiri langskólagengnir tjį sig , žį fyrst fer mįliš aš vera flókiš !

Öll mannanna verk er hęgt aš breyta !

Eina sem žarf  er vilji !

Žetta mįl er ekkert flókiš, žaš žarf bara aš vinna verkiš !

Ef žś villt gera mįliš flólkiš , žį gerir žś žaš flókiš !

Žetta er bara verkefni sem žarf aš vinna !!!

Žaš žarf sennilega aš fį skśringarkonuna ķ stjórnarrįšinu til aš vinna žetta verk, žvķ žaš viršist alveg ómögulegt aš fį žessa handónżtu og gjörspilltu embęttismenn til aš gera eitthvaš aš viti !  

JR (IP-tala skrįš) 8.10.2010 kl. 23:59

2 identicon

Humm... ef ég mį vera mjög leišinlegur...

Bann viš afturvirkni er nś yfirleitt tališ veriš hluti af réttarrķkinu (Rule of law). Svo žaš er full mikil tvķtekning ķ gangi žarna hjį žér...

kv. ŽHG

Žórir Hrafn (IP-tala skrįš) 9.10.2010 kl. 00:52

3 Smįmynd: Žóršur Björn Siguršsson

,, Ķ 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrįrinnar er kvešiš į um aš eignarrétturinn sé frišhelgur og aš engan megi skylda til aš lįta eign sķna af hendi nema almenningsžörf krefji, og žį meš lögum og žannig aš fullar bętur greišist fyrir. Hvers kyns veršmęt réttindi manna, ž.m.t. kröfuréttindi og vešréttindi, njóta verndar įkvęšisins. Žrįtt fyrir framangreint hefur einnig veriš višurkennt ķ ķslenskum rétti aš löggjafinn geti heimilaš żmiss konar takmarkanir į eignarrétti įn žess aš til nokkurra bóta komi.
Ķ ķslenskum rétti hefur viš mat į gildi afturvirkra laga veriš litiš til žess hvort skżra megi žau svo aš žau takmarki stjórnarskrįrvernduš réttindi manna meš almennum, hlutlęgum og mįlefnalegum hętti og aš ekki sé gengiš svo nęrri réttindum manna aš žau nżtist ekki. Slķk lagasetning hefur helst veriš talin koma til įlita viš óvenjulegar ašstęšur svo sem viš lausn ašstešjandi efnahagsvanda. Um mišja sķšustu öld var uppi alvarlegt įstand ķ efnahagslķfi ķslensku žjóšarinnar. Löggjafinn greip til margvķslegra ašgerša ķ žvķ skyni aš bregšast viš vandanum, og voru žį t.a.m. sett lög nr. 22/1950 sem kvįšu m.a. į um aš stóreignaskattur var lagšur į afturvirkt. Deilt var um hvort lagasetning žessi stęšist eignarréttarįkvęši stjórnarskrįrinnar, og komu nokkur slķk mįl til kasta Hęstaréttar. Ķ dómi Hęstaréttar ķ mįli nr. 5/1953 (1954, bls. 73) var stašfest sś nišurstaša bęjaržings Reykjavķkur aš afturvirk lagasetningin vęri réttlętanleg žar sem lögin vęru žįttur ķ margžęttri tilraun til aš lagfęra fjįrhagskerfi žjóšarinnar og koma žvķ ķ fastari skoršur. Ķ umfjöllun Siguršar Lķndal um stóreignaskattsmįlin svoköllušu, ķ 1. tbl. Ślfljóts įriš 2006 (bls. 37–39), segir aš dómendur ķ umręddum mįlum hafi metiš žaš svo aš um brżna almannahagsmuni hefši veriš aš ręša og žeim hagsmunum bęri aš skipa ofar sérstökum hagsmunum žegnanna. Žetta hafi mįtt réttlęta meš žvķ aš lögin hafi veriš sett „sem žįttur ķ margžęttri tilraun til aš lagfęra fjįrhagskerfi žjóšarinnar ķ heild, koma žvķ ķ fastari skoršur og verja landiš fyrir veršbólgu“ (bls. 39). Meš hlišsjón af žessum forsendum hefšu stóreignaskattslögin ekki veriš talin fara ķ bįga viš eignarréttarįkvęši stjórnarskrįrinnar.
    Meš hlišsjón af žeim ašstęšum sem nś eru uppi, og raktar hafa veriš hér aš framan, veršur aš meta žaš svo aš mikilvęgir almannahagsmunir krefjist žess, og aš žaš sé jafnframt žjóšfélagslega naušsynlegt, aš gripiš verši til almennrar ašgeršar sem žeirrar sem hér er gerš tillaga um. Naušsynlegt er aš hafa ķ huga aš meš frumvarpinu er ekki gengiš meš óhęfilegum hętti gegn eignarrétti kröfuhafa, enda felur sś ašferšafręši sem ķ frumvarpinu felst ķ sér aš kröfuhafi fęr endurgjald ķ samręmi viš žau verštryggšu lįnskjör sem hann bauš skuldurum į višskiptalegum forsendum į sķnum tķma. Žvķ er einungis veriš aš takmarka óešlilegan įvinning kröfuhafa af grķšarlegri hękkun gengistryggšra lįna og fęra hann aš žvķ endurgjaldi sem alžekkt er og felur ķ sér fullkomlega įsęttanlegt og fullnęgjandi endurgjald fyrir kröfuhafa. Žį ber aš hafa ķ huga aš mörg fordęmi eru um ķhlutun löggjafarvalds og stjórnvalda ķ vaxta- og verštryggingarskilmįla. Sett hefur veriš hįmark į vexti, hįmark į įvöxtun verštryggšra lįna og verštryggingarvķsitölu hefur oft veriš breytt."

http://www.althingi.is/altext/138/s/1176.html

Žóršur Björn Siguršsson, 9.10.2010 kl. 00:59

4 Smįmynd: Vilhjįlmur Žorsteinsson

Žórir Hrafn: Eflaust rétt hjį žér, en bann viš afturvirkni er mikiš lykilatriši og mér žótti įstęša til aš draga žaš fram sérstaklega.

Žóršur Björn: Takk kęrlega fyrir žennan athyglisverša frumvarpstexta.  Žetta frumvarp var aš mķnu mati afskaplega vond hugmynd, og dęmi um freistingu sem ég tel aš viš eigum aš foršast.  Rökstušningurinn um afturvirknina (meš vķsan til arfavondra laga og dóms frį 1953) og eignarréttinn er svo veikur aš sama nišurstaša hefši įtt aš blasa viš alžingismönnum.  Mér er stórlega til efs aš žessi lög hefšu stašist fyrir Hęstarétti, hvaš žį Mannréttindadómstól Evrópu (sem hafši nóta bene ekki lögsögu į Ķslandi įriš 1953).  Sem betur fer reyndi ekki į žetta žvķ gengisdómur Hęstaréttar tók ómakiš af Alžingi.

Vilhjįlmur Žorsteinsson, 9.10.2010 kl. 01:35

5 Smįmynd: Vilhjįlmur Žorsteinsson

Eitt dęmi um lagafrumvarp sem brżtur ķ bįga viš eignarrétt, gildi samninga og bann viš afturvirkni, er svonefnt "lyklafrumvarp" Lilju Mósesdóttur, Žórs Saari o.fl.  Um žaš hefur laganefnd Lögmannafélags Ķslands ritaš skarpa og skżra (og gagnrżna) umsögn sem ég tek heilshugar undir.

Vilhjįlmur Žorsteinsson, 9.10.2010 kl. 02:23

6 identicon

Žś ert įgętur Vilhjįlmur.

En segšu mér nś eitt. Vķsar stašsetning gręnu og raušu kślanna ķ hlutfallsleg vensl hverrar og einnar til fjögurra meginžįtta ramma stjórnarskrįrinnar og lżšręšishefšar?

bugur (IP-tala skrįš) 9.10.2010 kl. 03:02

7 Smįmynd: Vilhjįlmur Žorsteinsson

Neibb, stašsetning kślanna er įkvešin af handahófi   En žaš vęri vissulega skemmtileg ęfing aš stašsetja t.d. rauša kślu fyrir lyklafrumvarpiš į réttum staš ķ margvķšu rśmi, utan kassans.

Vilhjįlmur Žorsteinsson, 9.10.2010 kl. 03:25

8 identicon

Žaš gengur bara ekki aš vera inn ķ žessum litla kassa. Žaš aš fara śt fyrir kassann getur lķka kallast bylting og er einmitt žaš sem viš žurfum. Viš getum alveg eins kallaš svęšiš fyrir utan kassann yfirrįšasvęši bankamafķunnar og mér žykir nóg komiš af tilraunum žķnum Vilhjįlmur til žess aš verja žaš og vara fólk viš aš fara śt śr kassanum. En nś mun žaš gerast Žorsteinn og žś getur bara horft į. Žar aš auki hafa yfirvöld oft fariš śt fyrir žennan kassa žegar žeim hefur hentaš.

Žórarinn Einarsson (IP-tala skrįš) 9.10.2010 kl. 08:58

9 identicon

Hvar stašsetur žś bošaš frumvarp Įrna Pįls um afturvirka breytingu į vaxtaįkvęši gengistryggšra lįnasamninga ķ erlendri mynt ? (NB aš žorri hśsnęšislįna ķ erlendri mynt fellur ķ žennan flokk sem og megniš af fjįrmögnunarsamningum fyrirtękja)

Hvar stašsetur žś afturvirka vaxtabreytingu gengistryggšra lįnasamninga ķ ķslenskri mynt samkvęmt nżföllnum Hęstaréttardómi ? (NB aš undir žessa skilgreiningu falla nįnast bara bķlasamningar til einstaklinga)

Vęri fróšlegt aš fį žaš į hreint hér hvort menn ķ žinni stöšu, Vilhjįlmur, skilji yfir höfšu muninn į gengistryggšum samning ķ erlendri mynt og gengistryggšum samning ķ ķslenskum krónum og hver afleišingin er fyrir Ķsland, almenning og jś aušvitaš, bankakerfiš, sé fariš eftir žessum augljósu skilgreiningum og efni samninga lįtiš standa?

Gušmundur Andri Skślason (IP-tala skrįš) 9.10.2010 kl. 09:20

10 identicon

Samkvęmt žvķ sem žś segir žį sżnist mér neyšarlögin vera rauš kśla. Borga innistęšur umfram 20k og björngun peningamarkašssjóša eršu žaš. Er bannaš aš bakka meš raušar kślur? Hve margir žessara fjįrmagnseigenda eru fluttir til Lux?

Skitiš žegar aš eignarréttur verndar illa fenginn, óveršskuldašan gróša. Ķ mķnum huga skipa réttlętissjónarmiš hęrri sess, sérstaklega ef horft er til žess hvort kerfiš eigi aš standa til frambśšar eša hrynja.

Žrįinn Gušbjörnsson (IP-tala skrįš) 9.10.2010 kl. 10:45

11 Smįmynd: Vilhjįlmur Žorsteinsson

Žórarinn: Jį, ég geri mér grein fyrir aš byltingarsinnar vilja einmitt brjótast śt śr žessum kössum.  Žaš er nįnast skilgreining į byltingu.  En aš tengja žetta eitthvaš sérstaklega viš "bankamafķu" held ég aš sé of langt gengiš.  Viš erum aš tala um prinsipp sem hafa žróast allt frį Grikkjum og Rómverjum, til frönsku byltingarinnar, til stofnunar Bandarķkja Noršur-Amerķku, til evrópskra stjórnspekinga, til nśtķma hugmynda og skilgreininga į mannréttindum.  Fęstir žeirra sem ruddu brautina voru sérstaklega meš hagsmuni banka ķ huga, heldur gekk hugmyndafręšin śt į aš bśa til gott, stöšugt og frišsęlt žjóšfélag sem gęti veitt sem flestum sem mesta velmegun almennt.  Ķ ljósi biturrar reynslu af alls kyns tilraunastarfsemi, sem menn eiga aš žekkja śr sögunni.

Žś veršur bara aš bķta ķ žaš sśra epli, Žórarinn, aš žótt "žér finnist nóg komiš" žį er lżšręšislegt tjįningarfrelsi ķ landinu.  Mér finnst sjįlfum aš sérhver sś hugmyndafręši sem ekki žolir gagnrżna rökręšu geti varla veriš į vetur setjandi.  Svo er spurningin hvaš byltingin ętlar aš gera viš alla žį sem eru ósammįla henni, til dęmis mig.  (Mig langar minna en ekkert aš bśa ķ landi žar sem ofangreind prinsipp eru ekki virt).  Į aš taka Maó eša Pol Pot į žetta?

Gandri: Ég tel bošaš frumvarp Įrna Pįls um lįn sem sannarlega eru ķ erlendri mynt vera utan rammans og aš slķk lög myndu ekki standast fyrir dómi.  Ég tel leišina ķ žvķ mįli vera aš leita samninga viš banka, ekki aš reyna aš nota lagavöndinn, žaš tęki er einfaldlega ekki fyrir hendi.

Dómur Hęstaréttar um myntkörfuvextina var ekki afturvirk breyting, eins og sést af rökstušningi hans.  Lįnin voru frį upphafi meš ólöglegum skilmįlum, rétturinn leit svo į aš nišurstašan ętti aš vera sś sama og ef ekki hefši veriš kvešiš į um vexti, og notaši žau lög sem ķ gildi voru um slķka stöšu til aš įkveša vaxtakjörin.  Skuldurum verulega ķ hag, nóta bene.

Žrįinn: Neyšarlögin eru vissulega į mörkunum, žvķ žau breyta forgangsröšun krafna ķ bś banka, sem breytir forsendum lįnveitenda bankanna afturvirkt.  Žau fara fljótlega fyrir dómstóla, en ég geri rįš fyrir aš ķ rökstušningi rķkisins verši žvķ m.a. haldiš fram aš viš bankahrun megi gera rįš fyrir aš innistęšur verši verndašar og aš sį möguleiki eigi lįnveitendum banka aš vera ljós.  En mér heyrist į žér aš žś sért haldinn žeim misskilningi aš björgun innistęšna hafi veriš į kostnaš rķkisins.  Žaš er einmitt ekki svo, neyšarlögin sįu til žess aš björgun innistęšna var aš langmestu leyti į kostnaš lįnardrottna.  Aš sama skapi var björgun peningamarkašssjóša aš miklu leyti į kostnaš lįnardrottna, ž.e. fór fram ķ gömlu bönkunum (ķ tilviki Glitnis) eša ķ nżjum bönkum sem eru nś aš mestu ķ eigu lįnardrottna (ķ tilviki Arion).

Žegar žś segir aš "réttlętissjónarmiš" eigi aš skipa hęrri sess en eignarréttur til "illa fengins, óveršskuldašs gróša" žį er mķn spurning: hvaša kerfi ętlar žś aš hafa annaš en réttarrķkiš til aš skera śr um hvaš er réttlįtt, illa fengiš og óveršskuldaš?  Gešžóttaįkvaršanir einręšisherra hverju sinni?  Žaš hefur veriš reynt og virkaši ekki.

Vilhjįlmur Žorsteinsson, 9.10.2010 kl. 12:51

12 identicon

Gott og vel Vilhjįlmur,

en žś svarar ekki spurningunni um erlend lįn sem eru gengistryggš ķ ķslenskum krónum.

Įrni Pįll bošar breytingar į žeim lįnum meš fyrirhugušu frumvarpi. Ert žś tilbśinn aš styšja okkur ķ žeirri barįttu aš bankarnir višurkenni augljósa skilmįla žeirra lįna og žvķ sé lagasetning ekki bara óžörf, heldur beinlķnis ólögleg sbr. ramman fķna hér aš ofan... :)

Viš erum n.b. aš tala um lungann śr hśsnęšislįnum heimilanna sem og nįnast öll lįn amk. litlu og mešalstóru fyrirtękjanna...

B.t.w. žį er ég alls ekki sammįla žér meš vaxtadóminn, enda lķtur Hęstiréttur  framhjį 14. gr. laga um neytendalįn įsamt žvķ aš slį föstu forsendu sem tęplega getur stašist, s.e. hin "órjśfanlega" tenging gengistryggingar og libor-vaxta. En žaš žżšir svo sem ekkert fyrir okkur aš slįst um žaš...

Gušmundur Andri Skślason (IP-tala skrįš) 9.10.2010 kl. 13:53

13 identicon

Rétt hjį Vilhjįlmi - góš og holl lesning. 

Réttarrķkinu mį alls ekki fórna į altari stundarinnar.  (Fannst žvķ reyndar fórnaš į altari pólitķkur žegar Samfylkingin munstraši sķna rįšherra ķ skjól en setti Geir į pķningarbekkinn um daginn.) 

Lyklafrumvarpiš hljómar skynsamlega (fasteignaskuldir eingöngu tryggšar meš fasteigninni sjįlfri) en sjįlfsagt er umdeilanlegt hvort žaš eigi eša geti veriš afturvirkt.  Skilst aš žannig lög séu t.d. ķ USA.

Lķklega gętu stórauknar vaxtabętur slegiš į mestu erfišleikana hjį ungu fólki.  Slķkt mętti fjįrmagna t.d. meš fjįrmagnsskattinum og nżja eignarskattinum.   Žannig ętti sér staš umtalsverš tilfęrsla frį fjįrmagnseigendum til skuldara.

En hįrrétt - viš skulum halda okkur viš grunngreglur réttarkerfisins.  Viršum eignarrétt, semjum ekki afturvirk lög, fólk er saklaust žar til dęmt sekt, viršum lżšręšiš og réttkjörin stjórnvöld, mótmęlum įn ofbeldis o.s.frv.  

Ef viš gerum žaš ekki - žį tapast allt. 

Comon (IP-tala skrįš) 9.10.2010 kl. 18:11

14 Smįmynd: Vilhjįlmur Žorsteinsson

Gandri: Ég tel aš mįl erlendra lįna (sem sé ekki krónulįna sem voru tengd gengi erlendra mynta) žurfi aš leysa ķ samkomulagi stjórnvalda og banka.  Lagasetning gengur ekki į žau lįn žvķ žau eru ekki ólögleg og hafa aldrei veriš.

Comon: "Lyklaskilmįlar" eru ekki afturvirkir ķ USA.  En žeir eru tķškašir ķ sumum fylkjum og skošanir eru skiptar um hvort žaš fyrirkomulag sé snišugt žegar į heildina er litiš.  Sjį t.d. umsögn Sešlabanka Ķslands um lyklafrumvarp Lilju Mósesdóttur o.fl.

Ég er fylgjandi višbótar śrręšum/ašgeršum fyrir žį hópa sem verst koma śt śr žessu, ž.e. žį sem eru meš erfišustu fjölskylduašstęšurnar (einstęšir foreldrar/ungt barnafólk) og meš versta eiginfjįrstöšu og greišslubyrši.  En slķkar ašgeršir žurfa einmitt aš vera meš skarpan fókus į žį sem žurfa į žeim aš halda; žaš eru ekki til peningar fyrir almennri nišurskrift höfušstóls og žaš er žar aš auki afar ómarkviss ašgerš.

Vilhjįlmur Žorsteinsson, 9.10.2010 kl. 18:58

15 identicon

Ekki žaš aš mér finnist eitthvaš sérlega gaman aš vera leišinlegur, en ég ętla samt aš vera smį žrįr og bišja žig aš svara spurningunni um erlend lįn sem eru TENGD ķslensku krónunni... :)

Žar erum viš aš tala um lįn sem sögš eru "erlend vešskuld" ķ forskrift įsamt žvķ aš vera sögš "gengistryggš" ķ nęstu lķnu samningsins.

Viš vitum öll af umtali eša biturri reynslu hvaš gerist žegar ķslenskar krónur eru tengdar erlendri mynt, (upphęš ķ krónum hękkar viš veršfall krónunnar) žannig aš spurningin til žķn er (aftur) varšandi erlendu myntirnar sem tengdar eru ķslenskum krónum... (lękkar žį ekki upphęš erlendu fjįrhęšarinnar vegna veršfalls krónunnar ??? )

Bara svona af žvķ aš ég hefši svolķtiš gaman af žvķ aš sjį rökstušning žinn fyrir žvķ af hverju STJÓRNVÖLD og bankar ęttu eitthvaš aš semja um žesshįttar skuldir framhjį mér... en žaš er jś ég sem er skuldarinn... :)

Gušmundur Andri Skślason (IP-tala skrįš) 9.10.2010 kl. 19:54

16 identicon

Ekki sżnist mér žś ķhuga mikiš hver stjórnar žessum ramma, hvernig hann veršur til og hver gętir hans. En žaš er nefnilega elķta sem setur žennan ramma.

En sama hvaš žś segir, žį veršur bylting og žaš veršur fariš śt fyrir žennan ramma. Annars viršist žś hafa óžarflega žröngan skilning į 'byltingu' (Mao & Pol Pot). En žś gętir hęglega lifaš hana af og jafnvel įtt žér framtķš. :)

Bylting er ekki endilega eitthvaš sem ręšst gegn lżšręšislegu tjįningarfrelsi og sem žolir ekki gagnrżna rökręšu. Upphafiš į byltingunni gęti einmitt veriš einfaldar og sjįlfsagšar hugmyndir um hvernig mętti breyta fjįrmįlakerfinu. Žaš er t.d. gert hér:

www.ifri.is

Žaš vęri vissulega bylting ef žaš tękist aš breyta fjįrmįlakerfinu žannig aš žaš žjónaši hagsmunum almennings ķ staš žess aš vera svikamylla ķ žįgu sérhagsmuna.

Žórarinn Einarsson (IP-tala skrįš) 9.10.2010 kl. 23:01

17 identicon

Vilhjįlmur skrifaši:

"Dómur Hęstaréttar um myntkörfuvextina var ekki afturvirk breyting, eins og sést af rökstušningi hans. Lįnin voru frį upphafi meš ólöglegum skilmįlum, rétturinn leit svo į aš nišurstašan ętti aš vera sś sama og ef ekki hefši veriš kvešiš į um vexti, og notaši žau lög sem ķ gildi voru um slķka stöšu til aš įkveša vaxtakjörin. Skuldurum verulega ķ hag, nóta bene."

-------------

Ef vöxtunum er breytt afturvirkt žį er žaš afturvirk breyting. Lįnin voru frį upphafi meš ólöglegum skilmįlum og žvķ gölluš vara. Neytandinn į ekki aš bera kostnašinn af žvķ aš laga gallaša vöru og nżja varan sem į aš koma ķ stašinn skal ekki vera verri.

Hįkon Hrafn (IP-tala skrįš) 10.10.2010 kl. 00:12

18 Smįmynd: Lśšvķk Jślķusson

Gjaldeyrishöftin eru dęmi um raušan punkt!

Žar er einstaklingum mismunaš, aušmenn fį undanžįgur og forréttindi į mešan almenningur og fyrirtęki sem ekki njóta sömu kjara og žeir śtvöldu dragast aftur śr.

Arnór Sighvatsson, ašstošarsešlabankastjóri, segir gjaldeyrishöft brengla efnahagslega hvata, leiša til žess aš višskiptatękifęri glatast og vera gróšrarstķu lögbrota. 

Aš višhalda žessu įstandi telja margir sjįlfsagt į žessum "įlagstķmum" og meira aš segja aš veita śtvöldum forréttindi, eins og td. aš heimila žeim višskipti meš aflandskrónur og veita žeim undanžįgur frį reglum sem ašrir eru neyddir til aš fara eftir.

Ég endurtek lokaoršin žķn:"Žaš žarf sterk bein til aš standast freistingarnar, ķ žįgu lżšręšisins.  En lżšręšiš er hvorki sjįlfgefiš né ókeypis.  Aš halda žaš er hęttulegur misskilningur."

Lśšvķk Jślķusson, 10.10.2010 kl. 09:17

19 Smįmynd: Vilhjįlmur Žorsteinsson

Gandri: Mešferš mismunandi lįnsskilmįla mun fara eftir blębrigšum ķ oršalagi lįnasamninga, žaš er ljóst af lestri dóms Hérašsdóms (og Hęstaréttar).  Lykilatriši žar er hvort lįnssamningurinn er um tiltekna lįnsfjįrhęš ķ krónum, eša um lįn ķ erlendri mynt (sem eftir atvikum kann aš hafa veriš greitt śt ķ krónum).  Treysti mér ekki til aš fjalla af neinu viti um žitt dęmi enda hvorki lögfręšingur né dómari, né hef ég séš oršalagiš į samningnum.

Žórarinn: Ķslenska stjórnarskrįin var samžykkt af 95% kjósenda ķ žjóšaratkvęšagreišslu 1944 (og kjörsókn var 98%).  Aušvitaš er langbest aš stjórnarskrį njóti svo vķštęks fylgis og aš žvķ į aš stefna.  En ég geri ekki rįš fyrir aš žś hafir įhuga į žvķ ferli sem nś er ķ gangi til aš móta nżja stjórnarskrį, eša hvaš?  Veršur žaš bara elķtan sem veršur fyrirsjįanlega kosin óvart og ķ misgripum af žjóšinni til stjórnlagažings?

Hįkon: Žaš stošar lķtt aš deila viš dómarann.

Lśšvķk: Gjaldeyrishöftin eru mjög vond į alla kanta, ég er alveg sammįla žvķ.  En žau eru žvķ mišur stašreynd.  Ef žś įtt patentlausn į žvķ hvernig hęgt vęri aš aflétta žeim prontó įn žess aš rśsta efnahag heimila og fyrirtękja endanlega, žį mįttu gjarnan koma meš hana.  Ég sé enga leiš śt śr gjaldeyrishöftunum ašra en žį aš ganga ķ ESB og taka upp evru ķ boši ECB.

Vilhjįlmur Žorsteinsson, 10.10.2010 kl. 21:47

20 Smįmynd: Lśšvķk Jślķusson

Vilhjįlmur, į mešan gjaldeyrishöftin eru naušsynleg žį er sjįlfsögš krafa aš stjórn jafnašarmanna fylgist meš žvķ aš reglur mismuni ekki einstaklingum og fyrirtękjum.

Reglunum žarf aš breyta.  Nśverandi śtfęrsla haftanna hyglir aušmönnum og refsar tekju- og eignalitlum einstaklingum.  Er žaš ekki sjįlfsögš krafa aš allir séu jafnir? 

Er žaš ekki sjįlfsögš krafa aš Sešlabankinn hafi ekki völd til aš įkveša hvaša einstaklingar bśi saman?  Hvaš kemur žaš ķ raun Sešlabankanum viš? 

Er žaš ekki sjįlfsögš krafa aš reglurnar séu gagnsęjar og aš allir njóti sömu réttinda?

Žaš er lķtiš mįl aš breyta žessu, viljinn er allt sem žarf.  Žetta er ekkert annaš hvort eša, heldur spurning um žaš hvort menn séu ķ raun jafnašarmenn eša ekki.

Lśšvķk Jślķusson, 10.10.2010 kl. 23:28

21 Smįmynd: Arnar Siguršsson

Góš nįlgun og réttar įlyktanir sem rökrétt blįsa allar hugmyndir um eignaupptöku śt af boršinu. Gildir žį einu hvort heldur er kvótaeign į landi og legi eša öšrum bókfęršum eignum sem grundvallast į löglegum višskiptum į hverjum tķma.

Arnar Siguršsson, 11.10.2010 kl. 14:35

22 identicon

"Žegar žś segir aš "réttlętissjónarmiš" eigi aš skipa hęrri sess en eignarréttur til "illa fengins, óveršskuldašs gróša" žį er mķn spurning: hvaša kerfi ętlar žś aš hafa annaš en réttarrķkiš til aš skera śr um hvaš er réttlįtt, illa fengiš og óveršskuldaš? Gešžóttaįkvaršanir einręšisherra hverju sinni? Žaš hefur veriš reynt og virkaši ekki."

-> Žaš sem ég į viš er aš réttarrķkiš hafi burši til žess aš geta spólaš til baka žegar aš sżnt er aš svindlaš hafi veriš į kerfinu; hlutir hafi komist ķ gegn sem ekki voru ķ anda laga o.s.frv. Vil semsagt betrumbęta réttarrķkiš. Sé ekki hvernig žś kemst aš žvķ aš ég sé aš endorsa einręšisherra ...

Žrįinn Gušbjörnsson (IP-tala skrįš) 12.10.2010 kl. 11:54

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband