Um Landsdóm og margvķslegan misskilning

Fyrirmęli um Landsdóm er aš finna ķ 14. gr. stjórnarskrįr lżšveldisins, en hśn er svohljóšandi:

14. gr. Rįšherrar bera įbyrgš į stjórnarframkvęmdum öllum. Rįšherraįbyrgš er įkvešin meš lögum. Alžingi getur kęrt rįšherra fyrir embęttisrekstur žeirra. Landsdómur dęmir žau mįl.

Įkvöršun um aš kęra rįšherra er sem sagt ķ höndum meirihluta Alžingis, samkvęmt skżrum fyrirmęlum stjórnarskrįr.  Sķšasta markverša endurskošun stjórnarskrįrinnar fór fram 1995, samkvęmt tillögum nefndar undir forsęti Geirs H. Haarde.  Žį var ekki hróflaš viš žessari grein, en hśn į sér hlišstęšu ķ dönsku stjórnarskrįnni (16. gr.) og var beitt žar ķ svoköllušu tamķlamįli 1995.

Nįnar er kvešiš į um rįšherraįbyrgš ķ lögum nr. 4/1963.  Žar eru tvęr lykilgreinar eftirfarandi (leturbr. mķnar):

2. gr. Rįšherra mį krefja įbyrgšar samkvęmt žvķ, sem nįnar er fyrir męlt ķ lögum žessum, fyrir sérhver störf eša vanrękt starfa, er hann hefur oršiš sekur um, ef mįliš er svo vaxiš, aš hann hefur annašhvort af įsetningi eša stórkostlegu hiršuleysi fariš ķ bįga viš stjórnarskrį lżšveldisins, önnur landslög eša aš öšru leyti stofnaš hagsmunum rķkisins ķ fyrirsjįanlega hęttu.

3. gr. Sį rįšherra, sem ritar undir lög eša stjórnarerindi meš forseta, ber įbyrgš į žeirri athöfn. Annar rįšherra veršur žvķ ašeins sóttur til įbyrgšar vegna žeirrar embęttisathafnar forseta, aš hann hafi rįšiš til hennar, įtt žįtt ķ framkvęmd hennar eša lįtiš framkvęmdir samkvęmt henni višgangast, ef hśn lżtur aš mįlefnum, sem undir hann heyra.

Žarna er skżrt aš rįšherrar bera įbyrgš į žeim mįlum sem undir žį heyra.  Įbyrgšin sem hér er fjallaš um er alltaf įbyrgš einstakra rįšherra sem slķkra, sem sagt ķ sķnu embętti sem handhafar framkvęmdavaldsins.  Žarna er ekki veriš aš fjalla um almenna pólitķska įbyrgš sem t.d. forystumenn stjórnmįlaflokka eša oddvitar žeirra ķ rķkisstjórn bera ķ žvķ hlutverki.

Žį er athyglisvert aš lögin um rįšherraįbyrgš kveša į um 3ja įra fyrningu sakar:

14. gr. Mįlshöfšun eftir lögum žessum getur eigi įtt sér staš, ef 3 įr lķša frį žvķ, er brot var framiš, įn žess aš Alžingi hafi samžykkt įlyktun um mįlshöfšunina. Sök fyrnist žó aldrei fyrr en 6 mįnušir eru lišnir frį žvķ, aš nęstu reglulegu alžingiskosningar, eftir aš brot var framiš, fóru fram.

Aš öllu žessu virtu er ljóst aš žaš er margur misskilningurinn ķ umręšunni žessa dagana.

Ķ fyrsta lagi er skżrt skv. įkvęšum stjórnarskrįr aš meirihluti Alžingis tekur įkvöršun um kęru til Landsdóms.  Slķkt gerist aldrei öšru vķsi en meš atkvęšagreišslu žingmanna, sem kalla mį pólitķsk réttarhöld o.s.frv. ef menn vilja, en bókstafur stjórnarskrįrinnar er eins og hann er.  Hann mį eflaust endurskoša, en žaš var a.m.k. ekki gert 1995 og ekki heldur žegar Jóhanna Siguršardóttir lagši til į žingi įriš 2001lög og reglur um Landsdóm yršu endurskošuš.

Ķ öšru lagi kemur aldrei til įlita aš įkęra embęttismenn, t.d. fyrrverandi Sešlabankastjóra, undir žessum lögum.  Ef ętti aš kęra žį, yrši žaš samkvęmt almennum hegningarlögum eša öšrum refsiheimildum almennra laga, ekki samkvęmt lögum um rįšherraįbyrgš og Landsdóm.

Ķ žrišja lagi kemur heldur ekki til įlita aš įkęra fyrrum rįšherra į borš viš Halldór Įsgrķmsson eša įšurnefndan Davķš, žar sem fyrningarfrestur er lišinn hvaš žį varšar.

Ķ fjórša lagi er vandséš hvernig kęra į hendur Ingibjörgu Sólrśnu Gķsladóttur fv. utanrķkisrįšherra hefši įtt aš standast skv. įkvęšum laga um rįšherraįbyrgš.  Ekkert af žeim įkęruatrišum sem žingmannanefndin lagši til snśa aš įbyrgšarsviši hennar sem utanrķkisrįšherra, heldur fyrst og fremst aš stöšu hennar sem oddvita stjórnarflokks, en um slķka įbyrgš segja lögin ekkert, hvort sem mönnum lķkar betur eša verr.

Ķ fimmta lagi er talaš um pólitķskar lķnur ķ atkvęšagreišslum um įkęrur og spjótum sérstaklega beint aš Samfylkingunni ķ žvķ efni.  Žó liggur fyrir aš ķ engum žingflokki voru atkvęši greidd meš jafn einstaklingsbundnum og fjölbreytilegum hętti og žar.  Öll atkvęši telja jafnt, og žį ekki sķšur jį-atkvęši sex žingmanna Framsóknarflokksins en atkvęši žeirra nķu žingmanna Samfylkingar sem vildu eftir atvikum kęra einn, žrjį eša fjóra rįšherra, nś eša atkvęši žeirra ellefu žingmanna Samfylkingar sem engan vildu įkęra.

Meirihluti Alžingis komst aš sinni nišurstöšu, eins og stjórnarskrį lżšveldisins og lög męla fyrir.  Ég sé žvķ ekki annaš ķ stöšunni en aš una henni og snśa sér aš nęstu višfangsefnum; af nógu er aš taka.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Ef umręddir žingmenn Samfylkingarinnar hefšu kosiš samkvęmt sannfęringu hefšu žeir lķka kosiš meš aš Björgvin G yrši įkęršur. Žess vegna er žetta augljós flokkapólitķk. Hvaš hina flokkana varšar er lķklegt aš žaš hafi einnig veriš flokkspólitķskt. Sjįlfstęšismenn kusu NEI žvķ žeir vildu ekki fórna sķnum mönnum. VG og Hreyfingin kusu JĮ žvķ žaš kemur žeim vel aš sjį falla į stęrstu flokkana. Framsóknarmenn eru sennilega žeir einu sem kusu skv eigin sannfęringu.

Dagga (IP-tala skrįš) 29.9.2010 kl. 16:50

2 Smįmynd: Vilhjįlmur Žorsteinsson

Helgi Hjörvar og Skśli Helgason vildu ašeins įkęra Geir, en ašrir žingmenn Samfylkingar vildu annaš hvort įkęra engan eša innifela eigin félaga - Björgvin, Ingibjörgu Sólrśnu eša žau bęši tvö.  Ég sé ekki mikla flokkapólitķk śt śr žessari afstöšu žingmannanna; miklu fremur er hśn hjį Sjįlfstęšisflokki, VG og Hreyfingunni, žar sem allir kjósa eins og ķ samręmi viš "flokkshagsmunina".

Vilhjįlmur Žorsteinsson, 29.9.2010 kl. 18:23

3 identicon

Dagga

Atkvęši Samfylkingar féllu žannig:

Geir: 9 jį,  11 nei

Ingibjörg: 5 jį, 15 nei

Įrni: 7 jį, 13 nei

Björgvin:  3 jį, 16 nei, 1 aušur

Af žessu mį sjį aš meirihluti žingflokks Samfylkingar sagši nei viš öllum mįlshöfšunarlišum, en meirihutinn var žó mismikill. Hinn flokkurinn sem var skiptur var Framsókn. Žar vildi hins vegar meirihlutinn kęra alla, fimm af įtta.

Hins vegar er allt mįliš hiš versta og erfitt aš sjį hvernig hęgt er aš halda frišinn ķ stjórnmįlum og mešal žjóšarinnar į nęstunni. Žaš tók yfir 30 įr fyrir Sjįlfstęšisflokk og Framsóknarflokk aš jafna sig į hinu svokallaša eišrofi 1942. Į mešan gekk stjórnmįlamönnum bölvanlega aš vinna landiš upp śr kreppunni. Sķšustu höftunum var reyndar ekki aflétt fyrr en um sķšustu aldamót meš afnįmi gjaldeyrishafta.

Ómar Haršarson (IP-tala skrįš) 29.9.2010 kl. 18:27

4 identicon

Žaš sem ég įtti viš hvaš Samfylkinguna varšar er aš ég hef trś į žvķ lķkt og ķ dęmi Sjįlfstęšisflokksins aš žeir sem kusu NEI viš öllum geršu žaš flokkspólitķskt af žvķ žeirra eigiš fólk var į lista. Žeir sem kusu Geir einungis hafa lķka veriš ķ flokkapólitķk. Fóru bara ekki jafn leynt meš žaš. Er sammįla hvaš varšar žį sem vildu įkęra eigin flokksfélaga. Žeir hafa lķklega kosiš samkvęmt sannfęringu. En ég get ekki lesiš hug neinna frekar en ašrir, žannig aš žetta er einungis mitt mat. Ég byggi žaš į žvķ aš mér finnst ótrślegt aš einhver sé raunverulega sannfęršur um aš ekki beri aš įkęra alla umrędda. Er ekki alveg viss meš ISG žó.

Dagga (IP-tala skrįš) 29.9.2010 kl. 23:07

5 Smįmynd: Įrni Gunnarsson

Mjög gagnlegt aš rifja žessi lög upp. Megingallinn er aušvitaš sį aš rįšherrar sitja į žingi og hafa atkvęšisrétt.

Žaš er erfitt aš sjį hvernig hęgt var aš ętlast til žess aš samrįšherrar įkęršra (tilnefndra) rįšherra kysu meš žvķ aš kalla žį fyrir Landsdóm.

Įrni Gunnarsson, 30.9.2010 kl. 08:59

6 Smįmynd: Vilhjįlmur Žorsteinsson

Sammįla žér Įrni aš žetta fyrirkomulag er hįlfeinkennilegt, svo ekki sé meira sagt. En žaš er skżrt fyrirskrifaš ķ stjórnarskrį landsins, svo žaš er ekki annaš hęgt en aš fara eftir žvķ. En žessu hefši betur veriš breytt 1995; kannski veršur samstaša um aš breyta žessu nśna į stjórnlagažingi nęsta vor.

Vilhjįlmur Žorsteinsson, 30.9.2010 kl. 11:27

7 identicon

Ę - žetta er nś aumi kattaržvotturinn hjį žér.

Aš Įrni hafi sloppiš meš einu atkvęši - en hann var fjįrmįlarįšherra og hafši ekkert meš bankamįl, fjįrmįlaeftirlit eša sešlabanka aš gera - en Björgvin, sjįlfur bankamįlarįšherrann og yfirmašur FME, slapp meš 6 atkvęšum, segir allt sem segja žarf um tvķskinnunginn hjį Samfylkingunni.

Sį flokkur kaus aš kjósta tvist og bast til aš koma sķnum ķ skjól - en skilja Geir kallinn og eftir atvikum Įrna eftir į vķšavangi.

Og rökin.  Jś - Björgvin vissi nefnilega ekki aš bankarnir vęru ķ vandręšum og žvķ ekki hęgt aš įkęra hann..!!   Og įstęšan fyrir žvķ aš hann vissi ekki aš bankarnir vęru ķ vandręšum var aš Ingibjörg lét hann ekki vita - en hana er aušvitaš ekki hęgt aš įkęra žvķ hśn var bara utanrķkisrįšherra...!!

Žetta er ekki mylla.  Žetta er hrein og klįr svikamylla.  Mylla, mylla, mylla...!

Er Samfylkingunni til ęvarandi skammar og hįšungar.

Comon (IP-tala skrįš) 3.10.2010 kl. 21:36

8 Smįmynd: Vilhjįlmur Žorsteinsson

Comon: Rökfęrsla mķn gengur śt į aš ekki sé hęgt aš tala um "Samfylkinguna" ķ žessu mįli, enda var alveg augljóslega engin flokkslķna ķ mįlinu, ólķkt öšrum flokkum (nema Framsókn).  Žś getur deilt į žį einstaklinga ķ žingflokki S sem vildu ekki įkęra Björgvin, en ekki flokkinn allan.  Sjįlfum finnst mér rökréttust afstaša Sigrķšar Ingibjargar og Ólķnu, sem vildu įkęra alla nema ISG, vegna žess aš žannig tel ég réttilegast fariš aš lögunum um rįšherraįbyrgš.  (Og meš žvķ er ég ekki aš segja aš ISG sé stikkfrķ; hśn bar pólitķska įbyrgš og yfirgaf stjórnmįlin aš eigin frumkvęši, sem var rétt įkvöršun.)

Vilhjįlmur Žorsteinsson, 4.10.2010 kl. 17:49

9 identicon

Žaš er erfitt fyirir okkur, žessa daušlegu, aš gera skżran greinarmun į "Samfylkingunni" annars vegar og žingmönnum hennar, sem kusu aš bjarga sķnum eigin - en fórna Geir.   Sś nišurstaša žeirra var ólķgķsk, ósanngjörn - svo ekki sé talaš um lķtilmannleg.   Hreinlega ógešsleg - śt frį öllum parametrum.

Klįmhögg - ef slķkt er til.

Vissulega voru margir žingmenn Samfylkingar sem sögšu nei - og munu žeir njóta sannmęlis žegar tķmar lķša. 

Ekki skal gleyma 6 žingmönnum Framsóknar - sem vildu alla 4 fyrir Landsdóm.  Žaš var röng nišurstaša - en žó skįrri afstaša en sś aš handvelja eftir flokksskķrteinum.

Höskuldur Hvķtanesgoši sagši foršum aš skamma stund vęri hönd höggi fegin - žegar mįgur hans leitaši įsjįr hjį honum eftir aš hafa vegiš Höskuld Njįlsson.  

Nś mun Steingrķmur og fjallagrasaflokkurinnn eiga svišiš.  Samfylking og Sjįlfstęšisflokkur tala tępast saman aš viti nęstu misserin.   Mįtti žjóšin viš žvķ?    

Helguvķk hvaš?       

Skamma stund er hönd höggi fegin.

Comon (IP-tala skrįš) 5.10.2010 kl. 22:31

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband