Sćnska stjórnarskráin

Í ađdraganda stjórnlagaţings er gagnlegt ađ kynna sér stjórnarskrár annarra landa.  Sumar ţeirra eru  nýjar eđa nýlegar - eins og stjórnarskrá Finnlands og Sviss - en ađrar eldri, eins og gengur.  Íslenska stjórnarskráin er í hópi ţeirra eldri, enda ađ uppistöđu frá 1874, og ber aldurinn ekki ađ öllu leyti vel.

Hér lít ég stuttlega á sćnsku stjórnarskrána en mun kíkja á ađrar athyglisverđar stjórnarskrár í síđari bloggfćrslum.

Svíar eru reyndar ekki međ eina stjórnarskrá heldur fern grunnlög.  Fyrstu grunnlögin eru hin hefđbundnu stjórnskipunarlög.  Önnur grunnlögin fjalla um ríkiserfđir.  Ţau ţriđju fjalla um prentfrelsi og ţau fjórđu um tjáningarfrelsi.  Já, ţú last rétt: Svíar tryggja prentfrelsi og tjáningarfrelsi í ítarlegum bálkum í stjórnarskránni sjálfri.

En fyrstu tvćr greinar stjórnskipunarlaganna (Regeringsformen) eru nokkurs konar inngangur sćnsku stjórnarskrárinnar og gefa tóninn fyrir ţađ sem á eftir kemur.  Hér eru ţćr í lauslegri ţýđingu minni:

1. Allt opinbert vald í Svíţjóđ kemur frá ţjóđinni.

Sćnskt lýđrćđi byggir á frjálsri skođanamyndun og á almennum og jöfnum kosningarétti.  Ţađ er raungert međ fulltrúalýđrćđi og ţingrćđisfyrirkomulagi, og međ sjálfrćđi sveitarstjórna.

Opinberu valdi er beitt međ lögum.

2. Opinberu valdi skal beita af virđingu fyrir jöfnu manngildi allra og frelsi og sjálfsvirđingu einstaklingsins.

Persónuleg, hagrćn og menningarleg velferđ einstaklingsins skal vera grunnmarkmiđ opinberrar starfsemi.  Sérstaklega skal ţađ vera skylda hins opinbera ađ tryggja rétt til heilsu, atvinnu, húsnćđis og menntunar, og ađ vinna ađ félagslegri velferđ og öryggi.

Hiđ opinbera skal efla sjálfbćra ţróun sem leiđir til góđs umhverfis fyrir núverandi og komandi kynslóđir.

Hiđ opinbera skal halda fram hugsjónum lýđrćđis sem leiđarljósi í öllum geirum samfélagsins og vernda einka- og fjölskyldulíf einstaklinga.

Hiđ opinbera skal vinna ađ ţví ađ allir geti tekiđ ţátt og notiđ jafnréttis í samfélaginu.  Hiđ opinbera skal vinna gegn mismunun fólks á grundvelli kyns, litarháttar, ţjóđernisuppruna, kynţáttar, tungumáls, trúarafstöđu, fötlunar, kynhneigđar, aldurs eđa annarra kringumstćđna einstaklingsins.

Minnihlutahópum á grundvelli kynţáttar, tungumáls eđa trúarafstöđu skulu tryggđ tćkifćri til ađ varđveita og ţróa eigiđ menningar- og félagslíf.

Eitthvađ af ţessu gćti nýst í inngang nýrrar stjórnarskrár Íslendinga. Hvađ finnst ţér?  Athugasemdir og umrćđa velkomin.

Ég er frambjóđandi 2325 til stjórnlagaţings.  Frambođsvefurinn er www.vthorsteinsson.is og svo er frambođiđ líka međ fésbókarsíđu.


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 Smámynd: Ketill Sigurjónsson

Mjög almennt orđuđ ákvćđi hafa tilhneigingu til ađ skipta litlu máli. Ég ađhyllist ađ ákvćđi stjórnarskrárinnar séu temmilega nákvćm til ađ löggjafinn geti ekki bara gert nánast eins og honum sýnist viđ lagasetningu. En millivegurinn milli ţess ađ stjórnarskráin sé almenn stefnuyfirlýsing og ţess ađ hún leggi skýran grunn ađ stjórnarfyrirkomulaginu er vandfundinn.

Ketill Sigurjónsson, 9.11.2010 kl. 17:11

2 Smámynd: Vilhjálmur Ţorsteinsson

Yfirleitt eru nýjar stjórnarskrár byggđar upp ţannig ađ byrjađ er á formála eđa ađfararorđum, svo taka viđ ýmis grunngildi og almennir útgangspunktar, síđan er fariđ yfir í mannréttindi og loks konkret í stjórnskipan og ađra praktíska ţćtti.  Ţannig ađ almennu viđmiđin eru fyrst en eftir ţví sem aftar dregur verđur orđalagiđ skýrara og nákvćmara.  Ég vil gjarnan sjá ţetta svona í nýju íslensku skránni.  Reyndar vil ég gjarnan ađ stjórnlagaţingiđ fái atbeina skálda og rithöfunda viđ ađ orđa fyrstu kaflana.  Mér finnst ađ ţeir eigi ađ vera fallegir og nánast ljóđrćnir, tefla íslenskunni fram.

Vilhjálmur Ţorsteinsson, 9.11.2010 kl. 22:55

3 Smámynd: Ketill Sigurjónsson

Jamm. Ég er reyndar ţađ sem kalla má minimalista og er afar illa viđ orđskrúđ og óţarfa í lögfrćđilegum textum. En ţetta međ ađkomu orđnćmra er kannski alls ekki galin hugmynd.

Ketill Sigurjónsson, 9.11.2010 kl. 23:38

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Senda í CCI | Hafđu samband